Thursday, February 19, 2009

!f istanbul günlüğü (bir)

istediğim gibi festival günlüğü yapamadım maalesef. ama madem ortasını biraz geçtik !f istanbul'un, şöyle bir toparlama yapayım. belki hafta sonunda birkaç film yakalamak isteyenlere yol gösterir, hem festival bittiğinde de toptan hepsini anlatmaktan daha kolaylaşır işim.
...
açılışı yapan "gonzo," hunter thompson gibi büyük bir ismi anlatma işini hakkıyla beceren bir belgeseldi. renkli bir belgeseldi her şeyden önce. "gonzo" hem gazeteciliğin ne olduğu üzerine düşünmemi gerektirecek bir tokat atmıştı bana, hem de festivalde belirsiz bir şekilde öne çıkacak bir temaya hizmet etmişti. evet, belki festivali düzenleyenler özellikle dikkat etmediler ama bu sene benim programımda da birey-otorite ilişkisi üzerine filmler hakimdi, ya da bana öyle geldi. varlığı devlete, patrona, polise, hakim olan kim varsa işte ona rahatsızlık verenin hikayelerini fazlasıyla izledim. belki de içinde bulunduğum dönemle böyle bir algıda seçicilik yapmışımdır kimbilir.
...
"man on wire"da bu sınıftaydı rahatlıkla. ikiz kulelere gerilmiş bir ipin üzerinde yürüyen, dans eden, canı istediğinde yatan adamın varlığını "toplumun huzurunu bozmak" olarak niteleyen otoriteye karşı "kendin" olabilmenin öneminin filmiydi "teldeki adam." ama tek derdi bu değildi filmin. hala bir çocuk afacanlığında olan philippe petit, insanın sınırının aslında sanıldığından ne kadar ötede olduğunun kanıtıydı. tam anlamıyla izlemeye değer bir yaşam öyküsüydü.
...
"public enemy: welcome to the terrordome" da otoriteye başkaldırıyı hip hop yoluyla yapan bir efsane grubun belgeseliydi. ne yazık ki grubun günlük hayatına gereğinden fazla eğilmeleri biraz da olsa tadı kaçırıyordu bence. ama başkaldırıdan bahsedilecekse bill maher'in "religulous"taki cesaretinden bahsetmek şart. adam komik ve kesinlikle çok taşşaklı. amerika gibi bir yerde öyle cesaretle gidiyor ki konunun üzerine, öyle korkusuzca geçiyor ki dalgasını, şaşırıyor insan (tabii ki sebebi insan hakları ve fikir özgürlüğü konusunda geçmesi gereken çok sınıfı olan bir ülkede yaşamamamız). ha, eksiği yok mu "ilahi komedi"nin, var: kendisine çok fazla kolay hedefler seçiyor, ve o konuşmaların da sadece geyik kısımlarını aldığı fazlasıyla belli oluyor. neticede sadece konuşarak insanları inanacak bir şey olmadığına ikna etmek mümkün değil aslında. ama yine de politikayla nasıl dalga geçilebiliyorsa dinin de o kadar sorgulanabileceğini konuşmak bile önemli bir adım. yani filmin daha büyük bir işe soyunmasına (ve onu tek başına becerebilmesi fazlasıyla don kişot bir beklenti olmasına) rağmen asıl başarısı "bunu neden tartışmayalım ki?" sorusu bence. özellikle de böyle bir özgürlük fikrinin fazlasıyla doğusunda kalan bizler için. tabii birbuçuk saat boyunca fazlasıyla gülüyorsunuz ki, bu da hafife alınacak şey değil. sanırım kendi aptallığını fark etmeden itiraf ediveren senatör, son haftalarda en çok güldüğüm şeydi.
...
"o lucky man!" var bir de. 70'ler sinemasındaki serbest stile her zaman hayranım, lindsay anderson'ın filmi de istisna olmadı. kapitalizmin yükselme ve zengin olma düşlerinin yalanlığı, eğer dikey bir sınıf değiştirme varsa bunun büyük ihtimalle aşağıya doğru olacağı üzerine çarpıcı bir filmdi. yine de, oyuncuların birden fazla karakteri oynadığı, baş karakterin coğrafi konumuna göre episodlara bölündüğü, malcolm macdowell'ın fikirleri ve alan price'ın müzikleriyle gelişen filmde bundan çok daha fazlası vardı.
"tokyo!" enteresan lezzetlerdendi. tam gondry'lik ilk öykü beni hayran bıraksa da, diğer iki öyküdeki özgünlüğü de beğendim. her ne kadar carax'ın "bok" episodu midemi alt üst etse de.
...
valdis oskarsdottir'in "kır düğünü," amerikan yarı-bağımsızlarından "nick ve norah'nın bitmeyen şarkıları," tam bağımsız "geceler ve haftasonları" ile teen-slasher "all the boys love mandy lane" tam beklendiği gibiydi. yani birbirinden farklı insanların bir araya geldiği ve komik durumlar yaşadığı kuzey filmi janrı, iki gencin müzik (özellikle indie) katkılı aşk hikayesi, bolca geyik-günlük konuşma-yemek yeme-sevişme içeren dijitalle çekilmiş amerikan bağımsızı ile bütün gençlerin sırayla öldüğü gerilim filmi. "nick ve norah" kendisinden daha fazla beklentim olduğu ve vaadettiğinin aksine müzik muhabbetini çok üstün körü geçmesiyle biraz hayalkırıklığı yaratmadı değil (ama michael cera'nın her türlü hastasıyız). "kır düğünü" tatlı ama çabuk unutulur cinstendi. "geceler ve haftasonları" samimi ve sömürüden özenle uzak duran bir mumblecore işiydi.
tuhaf ama aralarında en sevdiğim mandy lane oldu. evet, bildik, düz, 80'ler amerikan teen-slasher'ı: delicesine ahlakçı (tüm alkol alanlar, uyuşturucu kullananlar ve seks yapanlar sırayla ölür), derinlikten yoksun karakterler ve klişe bir yapısı vardı ama beğendim! fazla değil tabii, ama tüm yüzeyselliğine karşın vaadini yerine getiriyor film. 90 dakika boyunca yeterince geriyor, strese sokuyor ve yaratıcı öldürme biçimleriyle soft gore cinayet konusunda üstüne düşeni yapıyor. uzun zamandır bu tarzda bir film izlemediğimden olsa gerek, gerçekten tatmin oldum.
...
devam edeceğiz elbette. özellikle bu toplamada bahsetmediğim iki nefis film, "synecdoche, new york" ile "wendy & lucy" ayrı yazıları hak ediyorlar.

bembeyaz: whitest boy alive - rules

the whitest boy alive'ın sağlam bir kitlesi oluşmuş galiba. ikinci albüm "rules" nete düştü düşeli sağda solda çok iyi yorumlarını duyuyorum çünkü. ne yazık ki ben bu coşkulu kalabalığa katılamıyorum.
...
ritmik baslar, tertemiz gitar vokal ve klayve sound'larıyla, tam anlamıyla "smooth" bir müzik the whitest boy alive'ınki. her şey pürüzsüz, her şey kusursuz. ama bu iyi bir kusursuzluk değil, hatta bence kimliksizliğe, ruhsuzluğa götüren bir kusursuzluk. babylon lounge'da, ya da bu tip ortamlarda gece boyunca çalan, eşlik eden, ama birisinin ne zaman bitip diğerinin ne zaman başladığını anlamadığınız, sürekli akan şarkılar gibi "rules"takiler. öyle bir ortamı yeniden yaratmak için uygun olduğu kesin. ama müzikte sıradışılık veya şaşırtıcılık arayanlar için doğru adres değil "rules."
...
kötü kesinlikle değil, ama çaldığında "neden dinliyorum bunu?" diye sordurmayan, dinlemediğinizde de pek aramayacağınız bir müzik gibi. en azından benim için öyle.
...
yani adının işaret ettiği gibi "the whitest boy alive rules!" gibi bir durum söz konusu değil kanımca.

Saturday, February 14, 2009

aşk (üç)

şu romans havasını da biraz dağıtarak bitireyim üçlemeyi. harika bir buzağı gerçekten, çiftliğin don juan'ıdır herhalde. good old-fashioned lover cow!

aşk (iki)

ilk tanıştığımız gece masadaki bir arkadaşından ödünç aldığı dvd'leri geri veriyordu. "taxi driver" için "beklediğim gibi değildi" dediğinde bu yoruma burun kıvırmıştım. böyle bir filmi nasıl beğenmezdi? halbuki daha sonra itiraf edecektim ki, bildik kurallarla düşünen, yargılara varan birisi değildi. sevdiğim özelliklerinden birisi bu olacaktı. zira ergenlik döneminde bir geceyarısı izlediğim "taksi şoförü"nün neden bu kadar büyük olduğunu anlamaya çalışarak günler geçirmiş olan benden farklıydı.

yine aynı gece "lost" izlemediğim için dalga geçti, "niye yaşıyorsun ki o zaman?" dedi ve güldü. harıl harıl izleyip bir sezonu birkaç günde bitirecektim sonradan.

birlikte gittiğimiz ilk film lumet'in "find me guilty"siydi. böyle bir unvanı kolay taşıyamayacak önemsiz bir film. ekim ayıydı, filmekimi'ydi. o filme başka bir seans için biletim vardı, ama bir başka gösterime birlikte gitme fırsatını kaçıramazdım. ilk gerçek filmimiz ise "the science of sleep"ti. tüm filmi "acaba elini tutsam mı?" diye düşünerek geçirmiştim. merak ediyorsanız hayır, cesaret edemedim buna.

14 şubat'ın bir önemi var mı? belki. ama sanırım durup geriye bakma fırsatı yaratan her günü seviyorum. böyle, filmler (vaya başka durumlarda şarkılar, mekanlar, olaylar, sözler) üzerinden ilişki tarihi çıkartmayı da.

tabii biraz dışında durunca çiçek almalar, özel bir şeyler yapmak için rezervasyonlara kasmalar gibi şeylerin herkes tarafından aynı anda yapılması biraz komik de görünüyor. ama bu tip özel günlere çok şiddetli karşı çıkmak da eskisi gibi cool değil. umut sarıkaya'nın "yıllarca yılbaşı, sevgililer günü gibi tarihlerin kapitalizmin bize dayattığı kavramlar olduğunu öne sürüp karşı çıktım. ama düşünüyorum da bende de biraz yarraklık var gibi" karikatürü gibi. ne konvoyun bayrak sallayan adamı olmak lazım, ne de tüm kapitalizm eleştirisini 14 şubat'a yükleyen kişi.

kutlu olsun önem verenlere işte. "the office"in ikinci sezonundaki "valentine's day" bölümünü bir kez daha izleyip kelly-ryan hikayesine biraz daha güleyim ben... geceyarısı seansındaki "all the boys love mandy lane"e kadar vakit çok.

aşk (bir)

"Bana bir öykü anlat..." dedi. "Bana bir öykü anlat... Bana öyküler anlat... Bana her şeyi anlat. Artık konuşulmayan dillerde konuş benimle. Artık anlatılmayanları anlat. Kimsenin duymak istemediklerini, kimsenin duymaya vakti olmadıklarını anlat. Bana seni sorsunlar, nasıl biri desinler. Ben onlara 'Çok güzel öyküler anlatan biri,' diyeyim, 'çok güzel öyküler anlatan biri olduğu için onu çok seviyorum,' diyeyim. Artık kimsenin kimseyi sevmediği nedenlerle seveyim seni. Bana o nedenleri göster, bana ruhunu göster. Bana gene seni sorsunlar, yani nasıl biri desinler, ben onlara, 'Ruhunu gördüm,' diyeyim, 'gördüğüm en güzel ve gördüğüm ilk ruhtu, bu yüzden görür görmez âşık oldum...' diyeyim."

("Hüzünlü Bir Aşk Hikayesi" - L. Gülden Treske, "Sinemadan Çıkanlara Öyküler" kitabından)

Friday, February 13, 2009

kaçış edebiyatı

"i never really gave up on breakin' out of this two-star town..."
...
("read my mind" - the killers, "sam's town"dan)

Wednesday, February 11, 2009

!f istanbul #8

artık iki gün üst üste toplu film gösterimi yapanlar, bir gecede üç grup çıkaranlar festival kelimesine sığındığından eskidi galiba bu kelime. evet, ilk yılından beri, özellikle de unutulmaz 2003 (yani üçüncü) yılından beri bu "festival" kelimesini en çok hak eden etkinliklerden birisi !f istanbul ama yine de benim için "film günleri" bunlar, artık festivalin hakkını eskisi gibi veremediğimden mi bilmem. içimden öyle geliyor.
...
bir iddiaya göre bu yıl festivalin pek de fazla ilgimi çekmediğini söylemişim. ben öyle hatırlamıyorum, gişedeki kızın beni tanımasına yetecek kadar fazla "kitapçık çıktı mı?" sorusunu da sormuştum. ama yine de üçüncü turu da geçen bu kadar sayıda film olacağını düşünmemiştim (festival film seçme ritüeli: ilgi çekici bütün filmler ilk turu geçer. ikinci turda seanslara da bakılarak çakışmalar saptanır ve gözden çıkarılabilecek bazı filmler de gider. üçüncü turda gerçekdışı bir listeden realist ölçülere geçilir). ama itiraf etmeliyim, festival hissiyatı beni her seferinde yakalıyor. filmleri indirip izlemekle falan olacak iş değil o. hayata mola almanın yolu o günlerde oraların yakınlarında olarak, o günleri kimi zaman nefret ettiğim ama bazen kendime de çok benzettiğim (belki de o yüzden nefret ediyorumdur! ucuz psikoloji!) insanlarla birlikte takılarak geçiyor.
...
benim bu seneki listem bu. çalışan sinefiller için dar alanda kısa paslaşmalar kaçınılmaz, malum. o yüzden üst üste binen fazlasıyla film var. arada film tutması ayaratsa da bir festivalin tatlı sarhoşluğu gibi bir durum aslında bu.
...
tavsiye isteyenler için doğru adam olmayabilirim. zira bana danışan bir arkadaşım "o da güzel, o da iyiye benziyor, o enteresandır" cümlelerime "allah belanı versin" karşılığını verdi. hit filmler tabii ki en garantiler. ama slumdog millionaire, the wrestler, revolutionary road, the international gibilerini mutlaka bir yerde yakalarsınız. benim favorim geçen yılın ilk 10 listelerinde hep gördüğüm "man on wire." dvd, divx bulunur ama bir belgesel olarak gösterim şansı çok az bariz bir şekilde. müzik filmlerinin büyük ağırlığı var, "sonic youth: sleeping nights awake" ve "berlin calling" benim ilgimi çekenler. kuzey filmlerinde de iyi şeyler var gibi. star kurgucu (bu bir oksimoron aslında) valdis oskarsdottir'in ilk filmi "kır düğünü," müzikleriyle ilgimi çeken "yngve'yi seven adam" ve "başka bir aşk hikayesi" dikkate değer. geceyarısı sineması ve !f kült meraklısına. ben o akımdan üç-dört film kaptım bile mesela.
tek planda dünya ve gökkuşağı bölümdelerinde pek bir highlight göremedim açıkçası. normalde her bölümden en az bir film görmek gibi bir adetim vardır halbuki.
..
amerikan bağımsız sinemasının hastası kategorisine çok net giren bir insan olarak ne yazık ki tek filmde kalıyorum galiba: "nights and weekends." zaman ve mekanın dikenli telleriyle çevrilmiş bir hayat yaşıyoruz, ne yapalım! benim de iki elim, iki ayağım, iki gözüm, ay sonunda ödemem gereken bir kiram ve o konuda muhtaç olduğum bir işim var kardeşim'
...
herkese iyi seyirler, keyifli bir hafta!

yağmurun sesine

yağmurdan bahsetmek kritik bir iş aslında. nefis bir doğa olayı, o kesin, ama yağmuru ne kadar sevdiğinizi anlatırken toprak kokusu, su damlacıkları, yağmurdan kaçan küçük kedicik (italik de yazdık, tam oldu memleket!) gibi klişelere girmemek lazım. çünkü artık 1990'larda değiliz ve bu duyarlılıklar iş yapmıyor. ama yine de yağmuru seviyorum işte lan! yağmurdan bu kadar kaçmayı da anlayamıyorum. tamam, evine gitmeyenler için tüm gün ıslak kalması kötü, ama gecenin bu vaktinde eve gelirken bütün insanların apartman altlarına sığınmasını anlamıyorum. hadi şimdi hava soğuk, önceki yaz, en sıcak günlerden birisinde aniden yağmur başladığında da herkeste aynı paniği görmüştüm. garipsiyorum. birazcık ıslanın yahu. şemsiyelere davranmayın hemen. of ya şemsiye evet. şemsiyelerini yeterince yukarıda tutmayan, insanların gözlerini oyan herkes bu fotodaki durumlara düşsün inşallah!
...
içeride olup dışarının sesini duymak, ya da izlemek tabii ki en iyisi. ama dışarıda da yağmurdan korkulmasın! insanın özünde var bu. sudan gelmişiz sonuçta (bu da öyle muğlak bir ifade ki, evrimciler de, yaradılışçılar da karşı çıkmazlar buna!).
...
hemen çok acele (ve hata payını saklı tutarak) yağmur şarkıları listesi:
...
1- buckets of rain - bob dylan
2- rain and tears - aphrodite's child (demis roussos'un solo versiyonu da güzel ama asıl olay burada)
3- here comes the rain again - eurythmics
4- paranoid android - radiohead ("rain down on me" kısmıyla)
5- raining in baltimore - counting crows
6- yağmur - erkin koray
7- i'll take the rain - r.e.m.
8- rain - patty griffin
9- raining in darling - bonnie "prince" billy
10- it keeps rainin' - bitty mclean
joker- yağmur güncesi - sakin

bir de fuat yağmur isimli bir fantezi sanatçısının söylediği "yağmur güzelim" vardı, erken kral tv döneminde baya da yayınlarlardı. klibiyle, sözü, müziği, düzenlemesi, fuat abimizin performansıyla falan her şeyiyle "o kadar kötü ki iyi" statüsünde. bakın.